Delay- en reverbtijden berekenen voor een perfecte mix

Een kwartnoot-delay duurt 60.000 gedeeld door de BPM, in milliseconden; andere nootwaarden zijn veelvouden en delen daarvan. Reverb heeft twee tijden: de pre-delay, een korte pauze voordat de reverb begint, en de uitsterftijd, de tijd die de staart nodig heeft om weg te sterven. Stel je ze in verhouding tot het tempo in, dan blijven echo’s op de tel en vervaagt de reverb de volgende frase niet.

De formule voor de delaytijd

Een delay herhaalt het geluid na een vaste tijd. Komt die tijd overeen met een nootwaarde van het nummer, dan vallen de herhalingen op de tel en worden ze deel van het ritme; zo niet, dan belanden ze tussen de tellen en maken ze het rommelig. De berekening begint bij één tel: een minuut heeft 60.000 milliseconden, dus een kwartnoot duurt 60.000 gedeeld door het tempo in BPM.

Bij 120 BPM is dat 500 ms. Een achtste noot is de helft, 250 ms, en een zestiende 125 ms. Een gepunteerde noot duurt anderhalf keer de gewone waarde, dus een gepunteerde achtste is 375 ms; een achtste triool is een derde van de kwartnoot, 166,7 ms.

Welke delaytijd kies je?

• Kwartnoten en achtste noten geven eenvoudige echo’s die op de tel zitten. Ze passen bij zang en leadlijnen met ruimte eromheen.
• Gepunteerde achtsten vallen tussen de tellen en maken een rollend patroon; met één of twee herhalingen maken ze gitaar- en synthpartijen voller.
• Triolen trekken tegen een recht ritme in en voegen een shuffle toe.
• Heel korte delays, ongeveer 80 tot 120 ms met één herhaling, hoor je als een slapback-echo en niet als ritme, dus ze hoeven het tempo niet te volgen.

Reverb: uitsterftijd en pre-delay

Reverb is de som van heel veel reflecties, te dicht op elkaar om ze apart te horen. De akoestiek meet dit als nagalmtijd, of RT60: de tijd waarin het geluid in een ruimte 60 decibel daalt nadat de bron is gestopt, zoals de collegedictaten over zaalakoestiek van McGill University het definiëren. De decay-regelaar van een reverb-plug-in stelt hetzelfde in voor een denkbeeldige ruimte.

De tweede regelaar die ertoe doet, is de pre-delay, de pauze tussen het droge geluid en de eerste reflecties. In een echte zaal komt die overeen met de tijd die het geluid nodig heeft om de dichtstbijzijnde muur te bereiken en terug te komen. In een mix heeft hij een praktisch nut: met 20 tot 40 ms pre-delay hoor je het begin van elk woord of elke noot droog voordat de reverb komt, en blijft de zang vooraan.

Om beide aan het tempo te koppelen, stellen veel technici ze zo in dat pre-delay plus uitsterftijd gelijk is aan een nootlengte, bijvoorbeeld één tel in een druk, snel nummer of één maat in een ballad. De reverb sterft dan weg precies wanneer de volgende tel of maat begint. Het is een afspraak, geen wet van de akoestiek, maar wel een betrouwbaar vertrekpunt.

Delay en reverb instellen in 4 stappen

Het geheel kost een minuut zodra je het tempo weet.

Drie gewoonten die een mix helder houden

• Filter de effecten: haal het laag uit de returns van delay en reverb, en vaak ook wat van het hoog. Bas in een reverb is de snelste weg naar een troebele mix.
• Gebruik sends: zet delay en reverb op eigen kanalen en stuur er meerdere sporen naartoe. De instrumenten delen dan één ruimte, en het effectniveau is makkelijk te regelen.
• Minder dan je denkt: stel het effect in tot je het net opmerkt en draai het dan iets terug. Je moet het missen als het uit staat, niet opmerken als het aan staat.