Bas loopt ongeveer van 20 tot 250 Hz, midden van 250 Hz tot 4 kHz en hoog van 4 tot 20 kHz. Bas geeft warmte en gewicht, midden draagt de stem en de meeste instrumenten, en hoog voegt helderheid en lucht toe. Met een 3-band-EQ zet je elk bereik hoger of lager; kleine stappen van 1 tot 3 dB zijn meestal genoeg.
In het kort
De korte versie:
- Bas: 20–250 Hz. Warmte en gewicht; te veel klinkt dreunend.
- Midden: 250 Hz–4 kHz. Stemmen en de meeste instrumenten; te veel klinkt hokkerig of nasaal.
- Hoog: 4–20 kHz. Helderheid en lucht; te veel klinkt scherp.
- Eerst verzwakken, dan versterken, en houd veranderingen binnen 1–3 dB.
- Vergelijk met het origineel op hetzelfde volume voordat je beslist.
Wat zijn de frequentiebereiken van bas, midden en hoog?
Geluid is trilling, en frequentie is hoe vaak iets per seconde trilt, gemeten in hertz (Hz). Langzame trillingen horen we als lage tonen, snelle als hoge. Het hoorbare bereik wordt meestal in drie banden verdeeld:
- Bas (laag): 20 Hz tot 250 Hz
- Midden: 250 Hz tot 4.000 Hz (4 kHz)
- Hoog: 4 kHz tot 20 kHz
De grenzen zijn afspraken, geen wetten: elke mengtafel en elke app legt ze op een iets andere plek. Waar het om gaat, is wat elk bereik met het geluid doet, en dat laat de tabel hieronder zien.
Hoe we frequenties horen
Een jong, gezond oor hoort ongeveer van 20 Hz tot 20.000 Hz, en de bovengrens daalt met de leeftijd. Het gehoor is niet over dat hele bereik even gevoelig: we horen het best tussen ongeveer 2 en 5 kHz, waar de medeklinkers van spraak liggen, en hebben veel meer niveau nodig om diepe bas even luid te horen. Met de gehoortests van de School of Physics van UNSW Sydney kun je dit met je eigen oren controleren.
Dat heeft twee praktische gevolgen. Een versterking van 2 dB op 3 kHz valt veel meer op dan dezelfde versterking op 80 Hz, dus wees voorzichtig in het hoog-midden. En wat je hoort, hangt af van hoe hard je luistert: zacht lijken bas en hoog te verdwijnen, dus beoordeel je EQ op een normaal luisterniveau.
Audiofrequentietabel
Gebruik deze tabel om een naam te geven aan wat je hoort. Als iets niet goed klinkt, zoek je de beschrijving die past en weet je waar je moet zoeken.
| Bereik | Frequenties | Wat er zit | Te veel klinkt… |
|---|---|---|---|
| Subbas | 20–60 Hz | Meer gevoeld dan gehoord: de laagste tonen van bas en basdrum | Rommelend; kost headroom |
| Bas | 60–250 Hz | Warmte en gewicht van stemmen, bas en drums | Dreunend, modderig |
| Laag-midden | 250–500 Hz | Het lichaam van stemmen en instrumenten | Hokkerig, als een kartonnen doos |
| Midden | 500 Hz–2 kHz | De kern van spraak en de meeste melodieën | Nasaal, als een telefoon |
| Hoog-midden | 2–4 kHz | Medeklinkers en de aanzet van instrumenten | Scherp, vermoeiend |
| Presence | 4–6 kHz | Helderheid en definitie; S- en T-klanken | Snijdend, sissend |
| Glans en lucht | 6–20 kHz | Sprankel van bekkens, adem en ruimte | Ruizig, bros |
Zo stel je een 3-band-EQ in
Een 3-band-EQ geeft je één regelaar voor bas, één voor midden en één voor hoog. In onze 3-Band EQ heeft elke band ook een frequentieschuif, zodat je hem kunt verplaatsen naar waar het probleem zit: bas tussen 40 en 500 Hz, midden tussen 200 Hz en 5 kHz en hoog tussen 2 en 16 kHz. Start de voorvertoning en verander één band tegelijk.
Bas: warmte of modder
Bas geeft een stem autoriteit en muziek gewicht. Dreunt een stem, zoals wanneer je heel dicht bij de microfoon zit, verlaag de bas dan met 2 tot 3 dB. Klinkt muziek dun, dan is een versterking van 1 tot 2 dB meestal genoeg. Versterk de bas van een spraakopname liever niet: je haalt vooral gerommel en brom omhoog.
Midden: lichaam of hokkerigheid
Het midden draagt wat een stem zegt. Bij een hokkerig geluid zet je de middenfrequentie op ongeveer 300 Hz en verzwak je 2 tot 3 dB. Bij een nasaal, telefoonachtig geluid zet je hem rond 1 kHz en verzwak je 1 tot 2 dB. Verdwijnt een stem onder de muziek, verzwak dan het midden van de muziek in plaats van de stem te versterken.
Hoog: helderheid of scherpte
Hoog laat een opname open en helder klinken. Klinkt audio dof, alsof het onder een deken zit, zet hoog dan 2 tot 3 dB hoger. Worden S-klanken scherp, haal dan niet al het hoog weg: een de-esser, zoals die in de Noise gate & de-esser, verlaagt alleen de scherpe momenten.
Verzwakken of versterken?
Als iets niet goed klinkt, zoek dan eerst waar te veel van is en zet dat lager. Verzwakken houdt het niveau onder controle en klinkt zelden kunstmatig; versterken verhoogt het totale niveau en kan de pieken in clipping duwen. Luider klinkt bovendien vaak ‘beter’, wat het oor misleidt: verlaag na een versterking het totale volume tot het niveau van het origineel voordat je vergelijkt.
EQ-startpunten voor veelvoorkomende problemen
Deze instellingen zijn voor een 3-band-EQ. Begin hier en stel bij op het gehoor.
| Probleem | Bas | Midden | Hoog |
|---|---|---|---|
| Dreunende stem | -2 tot -3 dB | 0 dB | 0 dB |
| Hokkerige stem | 0 dB | -2 tot -3 dB bij 300 Hz | 0 dB |
| Doffe stem | 0 dB | 0 dB | +2 tot +3 dB |
| Scherpe, dunne stem | +1 dB | -1 tot -2 dB bij 3 kHz | -1 dB |
| Muziek mist punch | +2 dB | 0 dB | +1 dB |
| Muziek bedekt de stem (EQ op de muziek) | 0 dB | -2 tot -4 dB bij 2 kHz | 0 dB |
Wat een EQ niet kan oplossen
Een EQ verandert de balans van wat is opgenomen; hij kan niets toevoegen wat ontbreekt en geen overlappende geluiden scheiden. Vervorming door clipping, galm van de ruimte en ruis onder een stem blijven. Lees daarvoor hoe je clipping voorkomt en hoe je achtergrondgeluid verwijdert; voor een complete werkwijze voor stemmen lees je hoe je je stem professioneel laat klinken.
Train je oren
De tabel kennen is één ding; 300 Hz of 3 kHz herkennen als je het hoort, vraagt oefening. De Gehoortraining versterkt of verzwakt één frequentieband in roze ruis of in je eigen muziek en vraagt je welke band is veranderd. Een paar minuten per dag maakt EQ-beslissingen veel sneller. De gids voor gehoortraining legt uit hoe je oefent.
Probeer de 3-band-EQ
Open een opname, start de voorvertoning en hoor wat elke band doet.
3-Band EQ openenGratis, zonder account, en je bestanden verlaten nooit je apparaat.